Seçici-geçirgen yazılımlar (EBEVEYN KONTROLÜ)

Posted by Erhan Abay in SoftwareMay 18th, 2007 | View Comments

Yapılan araştırmalar, çocuk ve gençlerin internette uygunsuz içerikle karşı karşıya kalmasına yönelik kaygının, anne-babaların bilgisayar satın alma konusundaki kararlarını maliyetten sonra en çok etkileyen unsur olduğunu ortaya koyuyormuş. İşte anne-babaların imdadına yetişen programlar.

Her anne ve baba çocuklarına karşı korumacı bir tutum içerisindedir. Bu doğanın bir konunu. Hemen hemen tüm canlılar doğumdan sonra belli bir süreye kadar çocuklarının bakımını üstlenir ve onları doğanın sert kurallarını öğrenene kadar korumaya devam eder. Bilgisayar da artık doğa şartlarına uyumda bir kıstassa ve ne onla ne de onsuz oluyorsa bilgisayar ve internet kaynaklı tehlikelerden çocuklarınızı korumak için gerekli önlemleri almalısınız. Bu koruma yöntemi çocuğunuzun bilgisayar kullanım süresi ve amacını düzenlemek ve onları zararlı içeriğe sahip alanlardan uzak tutmak olarak özetlenebilir. Bazı durumlarda onların aktivitelerini izlemek de isteyebilirsiniz. Ama bizim tavsiyemiz yasakçı olmaktan çok yol gösterici olursanız her iki tarafın da bu işten daha karlı çıkması daha olası olacaktır. El elden, akıl akıldan üstündür. Siz çocuğunuza yasaklar getirdikçe o da karşı çözüm için sürekli çaba içinde olacaktır.

Bahsettiğimiz koruma işini yapmak üzere geliştirilmiş bazı programları sizlere sunmak istedik. İhtiyacınıza göre içlerinden birini seçebileceğiniz bu yazılımlar tabiî ki piyasadakilerin sadece bir kısmı. Ama en azından sizlere karar verme aşamasında faydalı olacağına inanıyoruz.

Netron Gözcü
Her zaman bizim için çalışan Microsoft saÄŸ olsun yine bizi düşünerek ebeveynler için çözüm ortağı Netron’a Gözcü adlı bir ebeveyn kontrol yazılımı yaptırarak Microsoft ve TTNet iÅŸbirliÄŸi ile düzenlenen ‘Her Eve Son Sürat Ä°nternet, Her Eve Bilgisayar’ kampanyasıyla satılacak tüm bilgisayarlarda önceden yüklenmiÅŸ olarak dağıtacak. .NET 1.1 (dikkat 2.0 deÄŸil!) kurulması ÅŸartı olan program ayrıca internetten de indirilebilmekte (http://www.netron.com.tr/gozcu/netrongozcusetup.msi).

Program, izinli, yasak siteler ve sakıncalı sözcüklere göre site eriÅŸimini engelleme ya da eriÅŸime izin verme, internet ve bilgisayar kullanımını belirli saatlerde kısıtlama, etkinlik kayıtları, belirlenen yazılımların kullanımını engelleme gibi sıradan tüm iÅŸlevler için gayet güzel tasarlanmış. En azından Türkçe ve kolay anlaşılır. Ama gel gelelim klasik Microsoft huyundan da vazgeçilmemiÅŸ. Gözcü, ‘dünyadaki tek tarayıcı Internet Explorer’dır, diÄŸerleri de ne ola’ anlayışı nedeniyle sade IE ile yapılan ziyaretlerde iÅŸlevini yerine getirebiliyor. EÄŸer makinenizde Firefox, Opera gibi baÅŸka tarayıcılar da yüklüyse veya çocuÄŸunuz bu programları kurabilecek yetkilere sahip bir kullanıcı hesabıyla çalışıyorsa o zaman ancak çocuÄŸunuzun bilgisayar kullanımını ya da bu uygulamaların kullanımını engelleyerek sonuca ulaÅŸabilirsiniz. IE’nin dünya üzerinde güvenlik açığı en çok olan tarayıcı olduÄŸunu hesaba katarsanız çocuÄŸunuzu bazı ÅŸeylerden korumak isterken bir yandan da bilgisayarınızı, doÄŸal olarak da onu kullananları savunmasız bıraktığınızın farkında olmalısınız.

Son olarak da programdaki bazı garipliklere dikkat çekmek istedik. Evet, engelli siteler açılmak istendiÄŸinde ya istenilen adrese (varsayılan netron.com.tr) yönlendiriliyor ya da bir uyarı mesajı çıkıyor. Ama uyarı mesajının ardında site yine de görüntüleniyor. Sayfa yüklendikten sonra pencere kapatılıyor (Gözcü’nün herhangi bir yasakta seçtiÄŸi müdahale ÅŸekli). Bir diÄŸeri de ‘Yasak site listesini indir’ butonu ile indirilen siteler. Birkaç kere denedik ama her seferinde indirilen listede sadece ‘hepsiburada.com ve haberturk.com’ yer aldı. Netron’un sadece bu iki siteyi zararlı içeriÄŸe sahip birer site olarak görmesi ilginç. Halbuki ne kendilerine ne de Microsoft’a rakip bile deÄŸiller . Aynı ÅŸey yasak kelime listesinin indirilmesinde de yaÅŸandı. Ä°ndirilen listede tek mantıklı olabilecek kelime ‘ÅŸiddet’ idi. DiÄŸerleri ise her sitede olabilecek kelimelerdi. Mesela bu listedeki kelimeler yüzünden google.com’u bile açamadık!

Site adreslerinin tam olarak verilmesi gerekliliÄŸi ise sizi zor durumda bırakabilir. ÖrneÄŸin ‘alanadi.com’ gibi bir adresin tüm alt alan adlarını engellemek ama bu adresi eriÅŸilebilir olarak bırakmak isterseniz ‘*.alanadi.com’ gibi bir ifade kullanamıyorsunuz. ‘alanadi.com’ girdiÄŸinizde de tüm site engellenmiÅŸ oluyor. Ãœstelik kontrol mekanizması sadece adres içinde alan adını aramaktan ibaret olduÄŸu için ‘www.digersite.com/a/alanadi.com’ gibi bir adres de otomatik olarak engellenmiÅŸ oluyor. Bir de ‘www’ önekli adresler sorununa deÄŸinelim. Siteyi yasaklı listesine ‘www.site.com’ olarak kaydetseniz dahi –eÄŸer DNS kaydı tanımlıysa- site ‘site.com’ adresinden hala eriÅŸilebilir olmaya devam ediyor. Bizce yeterince test edilmemiÅŸ bu programı IE zorunluluÄŸunu da hesaba katarak kullanmayı göze alabiliyorsanız çocuÄŸunuza neden bilgisayar aldığınızı bir kere daha düşünün.

‘Mademki tavsiye etmeyeceksiniz neden yazıyı bu kadar uzattınız’ diye düşünenleriniz olabilir. Uzattık çünkü bir Türk ürünü (her ÅŸeyiyle Türk olmasına raÄŸmen kurulum ekranının Ä°ngilizce olmasına ve kurulumda adının Netron Parental Control olarak geçmesine de takılmadık deÄŸil!) olan bu programın reklam deÄŸil de gerçekten hizmet anlayışıyla tekrar elden geçirilmesi gerekliliÄŸini düşündük.

Site: www.microsoft.com/genuine/offers/default.aspx?displaylang=tr

System Surveillance Pro
System Surveillance Pro aslında bir sistem gözlemcisi ama aynı zamanda sitelerin içeriklerinin engellenmesi ve program kontrolü için de kullanılabilmekte. Arka planda çalıştığından fark edilmemesi sayesinde çocuğunuzun bilgisayar başında neler yaptığını da rahatlıkla gözlemleyebilirsiniz. Örneğin klavyede girilen karakterleri zaman bilgileriyle beraber tutan yazılım tüm bu aktiviteleri size raporlayabiliyor. Yani siz çocuğunuzun hangi program açıkken neler yazdığını görebilirsiniz. Üstelik aynı zaman diliminde program tarafından alınmış bir ekran görüntüsü varsa onu da görüntülüyor. Böylece tam o anda bilgisayarda neler yapıldığına dair ayrıntılı bilgiler edinebiliyorsunuz.

Bizi daha çok ilgilendiren bölümlerden biri olan web siteleriyle ilgili bölümde de ziyaret edilenler, şüpheli içeriğe sahip olanlar ve engellenenlere ait kayıtları görüntüleyebiliyorsunuz. Varsayılan ayarda şüpheli siteler engellenmiyor fakat ayarlardan engellemenin etkin olmasını sağlayabilirsiniz. İzinli, yasaklı siteler ve anahtar kelimeler listelerine göre programın işini yapmasına olanak tanımak mümkün. Ne yazık ki System Surveillance Pro da IE dışı tarayıcı özürlü programlardan. Çocuğunuzun Firefox ya da farklı bir tarayıcı ile istemediğiniz sitelerde cirit atmasını istemiyorsanız daha önce de belirttiğimiz gibi ya yeni program kurmasına izin vermeyeceksiniz –ki yeni bir tarayıcı kuramasın- ya da kendi kurduğunuz diğer tarayıcı yazılımları yasaklı programlar listesine eklemeniz gerekecek.

Tam bu noktada deÄŸinmek isteÄŸimiz bazı noktalar olacak. Zeka her ne kadar çevre faktörlerinin de ağır bastığı bir kalıtsal özellik olsa da nihayetinde çocuklar özelliklerini anne ve babalarından alır. Yani demek istediÄŸimiz ÅŸu: çocuÄŸunuz sizin aldığınız önlemlere her zaman en az sizin kadar akıllıca hamlelerle karşı atak geliÅŸtirecektir. Hele bilgisayara ilgili bir kiÅŸiyle o zaman iÅŸiniz epey zor. Aynen 100% güvenliÄŸin olmadığı gibi yasakların da 100% baÅŸarı güvencesi yoktur. Siz hiç istemeseniz de sonuca ulaÅŸmayı hedeflemiÅŸ bir azmi bu programların hiç biri gerçek anlamda engelleyemeyecektir. EÄŸer siz de aynı azimde bir kiÅŸiyseniz size gerçek olan tek çözümü sunalım; ‘Bilgisayarı kaldırın, atın!’.

Neyse kaldığımız yerden devam edelim. System Surveillance Pro anlık ileti yazılımlarını özel olarak takip edebilen bir özelliÄŸe de sahip ama Ãœlkemiz için en çok kullanılan olan MSN’in 8 sürümü için bu destek yok.

Program birden fazla makine için tek ara yüzden kontrol imkanı saÄŸlıyor. ÇocuÄŸunuzun makinesi ayrıysa bile kontrol için o bilgisayarın başına gitmeniz gerekmiyor. Ãœstelik takip etmek istediÄŸiniz Windows kullanıcılarını seçebiliyorsunuz. Bu ÅŸekilde sadece çocuÄŸunuz için oluÅŸturduÄŸunuz hesabı gözlemleyebilirsiniz. Belirlenen aralıklarla ekran görüntülerinin alınması, gözlem etkinliÄŸinin gerçekleÅŸtirileceÄŸi zaman aralıklarının seçimi, kayıtların, uyarıların ve ekran görüntülerinin e-posta adresine gönderilmesi, ‘Görev yöneticisi’ aracılığı ile ulaşılamayan, ‘Program Ekle/Kaldır’ menüsünde görünmeyen, komut satırından ‘sspro’ ÅŸeklinde vereceÄŸiniz komut ve ÅŸifre çalışması System Surveillance Pro’nun artılarından. Ama dikkatli olun, kendi silahınızla vurulmayın! .

Site: www.gpsoftdev.com

WebSec Professional
Yine Türk yapımı bir program olan WebSec Professional diğer programlarda olmayana sahip, tarayıcı bağımsızlığı. İşte çocuğunuz şimdi hapı yuttu! .

WebSec Professional kurulumu ve kullanımı oldukça basit. Sahip olduğu filtreleme teknolojisi sayesinde sizi adresleri tek tek izinli ve yasaklı listesine eklemekten kurtarıyor. Böylece her yeni alan adını ziyaret ettikten sonra yasaklamaktansa tehlikeyle karşılaşma anında tedbirinizi otomatik olarak almış olmanızı sağlıyor. Alan adı veya içeriğinde zararlı bir site olma olasılığı bulunan siteler görüntülenmeden önce bir uyarı ekranı ile engelleniyor. Üstelik bunu da çok hızlı yapıyor. Yani internet gezintiniz sırasında her site ziyareti öncesi hissedilir derecede fazladan bir zamanınız alınmamış oluyor.

Programın iddiası 165 dilde de bu iÅŸi yapabilmesi. Bu kadar çok dil bilmediÄŸimiz için test etme olanağımız olmadı ama en azından Türkçe ve Ä°ngilizce’de baÅŸarılı olduÄŸunu söyleyebiliriz. Antivirüs programlarındaki sezgisel taramaya benzetebileceÄŸimiz özelliÄŸinin yanında dilerseniz güvenli ve yasaklı site listesi ile yasaklı kelime listesi oluÅŸturabilirsiniz. Ãœstelik yasak kelimeler için ‘ve, veya’ mantıksal operatörleri ile çeÅŸitli kombinasyonlar da kullanılabiliyorsunuz. IP adresi ile site giriÅŸleri de size daha esnek bir filtreleme sistemi sunuyor. ÖrneÄŸin IP giriÅŸi ile aynı IP adresine sahip tüm adreslerin yolunu açabilir veya engelleyebilirsiniz.

120 kategori ile çocuğunuzun hangi başlıktaki sitelere erişebileceğini de belirleyebildiğiniz WebSec Professional ile onların bilgisayar başında istemediğiniz sitelerde vakit geçirmesinin önüne geçebilirsiniz.

Raporlama bölümüne baktığımızda WebSec size biraz yetersiz gelebilir. Sadece engellemelerin tarihi ve türünün yer aldığı raporlar grafiksel olarak görüntülenebiliyor. Grafikler kural elemeleri ve yasak site girme sıklığından oluşuyor.

Åžifre koyma sayesinde çocuÄŸunuzun olası müdahalesinden uzak tutacağınız program, Windows ile beraber baÅŸlayarak görevini sessizce yerine getiriyor. ‘Önemli olan iÅŸlev, özellik sayısı deÄŸil’ diye düşünüyorsanız WebSec’i denemenizi öneririz. Yalnız bunun için bir süre beklemeniz gerekecek. Çünkü program 2.0 sürümü için geliÅŸtirme sürecinde ve ÅŸu anda satışta deÄŸil. EÄŸer sistem gözleyici tarzı bir programla ilgileniyorsanız aynı firmanın Sentinel adlı ürününü gözden geçirmenizi öneririz.

Site: www.horizonum.com

MY TR Filter Pro
MYTR Filter, kendi kendine öğrenebilen ve sürekli veritabanını geliÅŸtiren bir altyapı ve çoklu dil desteÄŸine sahip. Program, web sayfası içinde bulunan, metinlerden, baÅŸlığa, adrese ve veritabanına hazır olarak girilmiÅŸ 29.000′den fazla web adresine kadar çok geniÅŸ bir alanda koruma saÄŸlayabiliyor. Porno, terör, müşterek bahis, kumar vb. sayfaları engellemenin yanında truva atı, reklam yazılımı gibi bilgisayarınıza zarar veren ve internet trafiÄŸinizi gereksiz yere meÅŸgul eden reklam sayfalarını da engelleyebiliyor. MSN ve ICQ gibi sohbet içerikli programları da istenildiÄŸinde engelleme özelliÄŸine sahip. Bunun yanında sadece kullanıcının istediÄŸi internet sayfalarına girilmesine imkan tanıyan seçenekler de mevcut. DiÄŸer yandan Windows’un hosts dosyası filtrelemesi, görev yöneticisi ÅŸifrelemesi, gezilen sayfaların tarihçesini tutması gibi birçok özelliÄŸi bünyesinde barındırıyor.

MYTR Filter sayfa engelleme için e-posta filtreleme yazılımları tarzı bir yöntem kullanıyor. Yasaklı kelime listesindeki her kelimenin bir puanı bulunuyor. EÄŸer bir sitenin içeriÄŸinden dolayı sahip olduÄŸu yasaklı kelimelerin puan toplamı belirlenen puanı geçerse site açılmıyor. Bunun dışında kelimelerin kökü ve türetilmiÅŸ halleri, birleÅŸik kelimeler (aslında ‘keli*’ tarzı arama kastediliyor) için arama yapılırken ne kadar hassas olunabileceÄŸini ayarlamak mümkün.

Programda diğer bir ilginç özellik de dosya indirme işlemlerinde indirilen dosyanın uzantısına göre engelleme yapabilme.

Site: www.myyazilim.com, www.bigsoft.com.tr

Optenet PC
Ağzımıza sakız olan ama önemli olduğunu düşündüğümüz tarayıcı bağımsız bir program daha, Optenet PC. Şu ana kadar bahsettiğimiz standartları içermesinin yanı sıra Optenet filtreleme için kullandığı yasak listesini sürekli güncel tutarak tüm müşterilerine satış sonrası hizmetini vermeye devam ediyor.

Kategori temelli izinler ile tek tek adreslerle uğraşmıyorsunuz. Web erişimini günlük ve saat bazında ayarlayabiliyorsunuz. Size en fazla 3 zaman aralığı tanımlama şansı veren bu alanlar biraz anlamsız bir tasarım olmuş, bu yüzden programın kullanışlılığını doğal olarak da sizi biraz kısıtlıyor.

Çoklu profil tanımlaması sayesinde kullanıcı adı/şifre ikilileri oluşturup farklı kişilere farklı erişim yetkileri tanımlayabiliyorsunuz.

Optenet’te baÄŸlantı noktası temelli engelleme özelliÄŸi de yer alıyor. Bu sayede dosya indirme aÄŸları, anlık ileti, haber grupları, e-posta, sohbet gibi birçok farklı alanda da filtreleme yapılabiliyor. Dilerseniz izin verilecek ya da engellenecek baÄŸlantı noktalarını da kendiniz belirleyebiliyorsunuz. Böylece standart baÄŸlantı noktalarını kullanmayan program ve sitelerin görüntülenmesinin de önüne geçmiÅŸ oluyorsunuz. ‘Navigation history’ ile geçmiÅŸ kaydı da tutan programı hız açısından baÅŸarılı bulduÄŸumuzu söylemek isteriz.

Site: www.optenetpc.com

Safe Child
Çocuklarınızı internetteki zararlı içerikten uzak tutabilmek için geliştirilen yazılımlardan madeSafe Child filtreleme yöntemini kullanır. Açılır penceler, sohbet odaları, haber gruplarını kolaylıkla kullanım dışı bırakabileceğiniz gibi anahtar kelimeler yoluyla siteleri engelleyebilir, güvenli siteleri süzme işlemi dışına bırakabilirsiniz ya da adres belirterek bir sitenin görüntülenmesini tümüyle durdurabilirsiniz. Sahip olduğu tarih geçmişi ekranı sayesinde de yapılan işlemleri tek tek kontrol edebilirsiniz.

Standartların çok altında olan Safe Child programını size sadece bir seçenek olarak sunmak istedik.

Site: www.eurosoft.com.tr

Bu yazı Kasım 2006 tarihinde PC Tech dergisinde yayınlanmıştır.